Koronawirus a obniżenie alimentów.
Ostatnio często spotykamy się z pytaniami, czy wystąpienie stanu epidemii koronawirusa ma wpływ na wysokość alimentów. Odpowiedź brzmi: to zależy. Każda sprawa wymaga bowiem indywidualnej analizy sytuacji zobowiązanego oraz uprawnionego.
Przepisy kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozwalają na obniżenie alimentów :
W razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.
art. 138 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
Kiedy można obniżyć alimenty?
W celu uzyskania obniżenia alimentów niezbędne jest wytoczenie właściwego powództwa. W ramach sprawy sądowej będziemy musieli wykazać Sądowi, że nasza sytuacja lub uzasadnione potrzeby uprawnionego (dziecka) – w stosunku do tej która istniała w momencie wydawania poprzedniego wyroku – uległy zmianie. Dokonujemy więc porównania stanu istniejącego w dacie ustalania wysokości alimentów ze stanem, który ma miejsce obecnie.
Sama więc sytuacja związana z epidemią koronawirusa nie może stanowić podstawy do automatycznego obniżenia alimentów. Możemy natomiast powoływać się na :
§ pogorszenie sytuacji finansowej, możliwości zarobkowych lub usprawiedliwiony wzrost wydatków. Niezbędne będzie wykazanie, iż do takiej sytuacji np. utraty pracy lub dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie doszło z naszej winy. Wzrost wydatków musi być obiektywny i dotyczyć np. konieczności zakupu kosztownych lekarstw, podjęcia specjalistycznej rehabilitacji lub utrzymania kolejnego dziecka.
§ poprawę sytuacji finansowej osoby uprawnionej. Warto zweryfikować, czy dziecko nie zaczęło uzyskiwać np. stypendium lub nie przestało uczęszczać na kosztowne zajęcia dodatkowe.
Zmiana stosunków pozwala na obniżenie alimentów.
W większości orzeczeń sądowych możemy spotkać się z bardzo szerokim ujmowaniem przesłanek pozwalających na zmianę wysokości alimentów :
Przy ocenie, czy zachodzą przesłanki do zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego [podkr. aut.] w myśl art. 138 k.r.o., należy brać pod uwagę wszelkie okoliczności mogące świadczyć o zmianie stosunków, a zwłaszcza możliwości zarobkowych i majątkowych stron. W wypadku gdy zobowiązany do alimentacji posiada określony majątek, o zmianie okoliczności świadczy nie tylko zmiana stosunków własnościowych (utrata lub powiększenie majątku), lecz także zmiany w zakresie faktycznego dysponowania majątkiem, możliwości jego upłynnienia w celu zaspokojenia zobowiązań alimentacyjnych itp.
Zgodnie z tezą wyroku SN z 26.03.1969 r., III CRN 54/69, LEX nr 6480
Zmianą stosunków w rozumieniu art. 138 k.r.o. jest każda zmiana stosunków zarówno po stronie zobowiązanego jak i uprawnionego. Taką zmianą może więc być zwiększenie lub zmniejszenie potrzeb uprawnionego, ale też zwiększenie lub zmniejszenie możliwości zarobkowych zobowiązanego. Do zmiany sytuacji majątkowej dochodzi także w przypadku zmiany dochodów stron, przesunięć w ich majątku; zwiększenia się, bądź zmniejszenia koniecznych wydatków i kosztów utrzymania; uzyskania nowych możliwości zarobkowania, bądź też w przypadku utraty dotychczasowych, a także w przypadku zwiększenia się, bądź zmniejszenia liczby osób pozostających na ich utrzymaniu. Te przesłanki, określone w art. 135 k.r.o., wyznaczają zakres obowiązku alimentacyjnego, muszą więc zostać ustalone w postępowaniu o zmianę wysokości alimentów. Bez ustalenia aktualnych potrzeb małoletniej pozwanej i możliwości majątkowych i zarobkowych powoda nie byłoby możliwe stwierdzenie, czy doszło do istotnej zmiany stosunków, uzasadniającej zmianę orzeczenia w przedmiocie alimentów. Przedmiotem badania jest zawsze okres od ostatniego wyroku, ugody, bądź umowy ustalającej wysokość alimentów.
Sąd Rejonowy w Mrągowie, wyrok w sprawie III RC 185/18
O czym warto pamiętać wytaczając powództwo o obniżenie alimentów?
Podejmując działania zmierzające do obniżenia alimentów warto pamiętać także o :
§ uprawnieniu do złożenia wniosku o zabezpieczenie polegającego na uregulowaniu wysokości alimentów na czas trwania postępowania sądowego
§ możliwości sformułowania żądania obniżenia alimentów z datą wsteczną
Przyczyny pogorszenia sytuacji finansowej nie są bez znaczenia.
Podkreślić należy, że przyczyny utraty źródła zarobków lub dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie są bez znaczenia. Chcąc skutecznie obniżyć alimenty osoba zobowiązana nie może celowo doprowadzić do rozwiązania stosunku pracy, bez powodu zakończyć prowadzonej działalności gospodarczej lub zaniechać wykorzystywania w pełni swoich zdolności zarobkowych. Utrata możliwości zarobkowania nie może być zawiniona i wynikać winna z usprawiedliwionych przyczyn. Do takich z pewnością zalicza się epidemia koronawirusa i zakazy (ograniczenia) dotyczące prowadzenia niektórych rodzajów działalności.
Inne przyczyny stanowiące podstawę obniżenia alimentów.
§ pogorszenie stanu zdrowia i związane z tym wydatki oraz ograniczenia
§ powstanie obowiązku utrzymania kolejnego dziecka lub małżonka
§ utrata majątku związana np. z pożarem domu
§ znaczny wzrost kosztów utrzymania związany np. ze zmianą miejsca zamieszkania
Usprawiedliwione potrzeby i sytuacja finansowa uprawnionego.
Jeżeli sytuacja finansowa dziecka ulegnie poprawie lub jego potrzeby ulegną zmniejszeniu stanowić to także będzie przesłankę do obniżenia alimentów. Przykładowo wskazać należy :
§ podjęcie pracy zarobkowej
§ zawarcie związku małżeńskiego
§ uzyskanie stypendium lub innych świadczeń
§ uzyskanie nowego majątku np. spadku, darowizny
Niezależnie od powyższego pamiętajmy, że stan epidemii nie wyłącza w całości obowiązku alimentacyjnego. Powszechnie w nauce prawa przyjmuje się, że rodzice powinni dzielić się z dziećmi nawet skromnym dochodem.
Niniejsze opracowanie – z uwagi na skróconą formę – nie może być traktowane jako porada prawna. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy.
Sprawę o obniżenie lub podwyższenie alimentów warto powierzyć profesjonalistom mającym doświadczenie w prawie rodzinnym.
Zachęcamy Państwa do kontaktu z Kancelarią. Siedziba: Kancelaria Tczew, Kościuszki 4.
Nasze inne opracowania :